Óréttlætið hélt mér gangandi

Föstudagur, 03. Júní 2011 12:56

„Ég er fínn í hvíld en ég get ekki gert neitt. Ég get til dæmis ekki farið út í fótbolta með drengjunum mínum,“ segir Björn Ófeigsson, 45 ára gamall maður sem íslenska ríkið var á dögunum dæmt til að borga 23 milljónir í skaðabætur. Björn er í dag metinn 75 prósent öryrki vegna líkamstjóns sem sem hann varð fyrir í kjölfar bráðakransæðastíflu sem starfsfólki Landspítalans hafði yfirsést að greina og veita meðferð við í tæka tíð. Sáttur við dóminn Kransæðastíflan leiddi til hjartadreps og hefur hann í kjölfarið átt við erfið veikindi að stríða og verið með öllu óvinnufær. Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi Landspítalann skaðabótaskyldan árið 2007 og í kjölfarið voru dómkvaddir matsmenn fengnir til þess að meta það tjón sem Björn hlaut af völdum hjartaáfallsins. Það var síðan á þriðjudaginn sem héraðsdómur dæmdi ríkið til þess að borga Birni 23 milljónir eins og fyrr segir. Björn segist sáttur við dóminn en hann hefur unnið hörðum höndum síðastliðin átta og hálft ár til að fá réttlætinu fullnægt. Hann gagnrýnir Landspítalann harðlega og segir lækna markvisst reynt að grafa undan trúverðugleika hans og persónu meðal annars með því að fara í sjúkraskrár að honum forspurðum. „Það hljómar kannski einkennilega en sennilega hefur allur þessi bardagi og þessi ósanngirni og óheiðarleiki sem maður hefur upplifað sennilega haldið mér gangandi. Maður hefur oft verið reiður og manni hefur oft sárnað. Það var sláandi þegar við fórum af stað með málið að sjá að þegar maður leggur til atlögu við þetta kerfi fer mikil maskína af stað. Til dæmis þegar fyrstu greinargerðirnar komu frá landlækni þá fékk maður á tilfinninguna að alls staðar þar sem eru einhver vafaatriði sé tilhneiging til að túlka vafaatriðin lækninum sem gerði mistökin eða spítalanum í hag, en ekki þolandanum sem er minnimáttar,“ segir Björn. Mistök við greiningu Björn leitaði á bráðamóttökuna í Fossvogi í febrúar 2003 með verk fyrir brjósti. Hann hafði fundið fyrir slæmum verkjum fyrr um daginn og var orðinn illa haldinn þegar á spítalann var komið. Björn var einungis 37 ára þegar atvikið átti sér stað en hjartasjúkdómar voru þekktir í ætt hans og hann hafði reykt í tuttugu ár og því í áhættuhópi með tilliti til hjartaáfalls. „Í Fossvogi var ég stabilíseraður, gefin lyf og tekið var af mér hjartalínurit sem reyndar týndist síðar og var því ekki hægt að nota sem sönnunargagn fyrir dómi. Ég var meðhöndlaður eins og um kransæðastíflu væri að ræða. Þegar ég var búinn að vera í Fossvogi í rúman klukkutíma var ég fluttur með sjúkrabíl á bráðamóttökuna við Hringbraut. Þar var tekið af mér hjartalínurit og yfirlæknirinn sem var á vakt breytti greiningunni eða fannst líklegra að ég væri með gollurhúsbólgu heldur en kransæðastíflu. Svo tók við meiri bið og stundum sinnti mér enginn svo tímunum skipti. Það er ekki fyrr en um korter yfir tíu um kvöldið sem tekið var hjartalínurit af mér sem sýndi að það var allt í klessu. Þá var ég drifinn í ómskoðun og þá kom í ljós að í framvegg í hjarta var lítill eða enginn samdráttur og það varð uppi fótur og fit.“ Hjartaómunin útilokaði gollurhúsbólgu og um svipað leyti komu niðurstöður úr blóðprufum sem bentu til hjartadreps. Björn var greindur með bráðakransæðastíflu og var í kjölfarið settur á segaleysandi lyf. Ekki var ræst út teymi til að framkvæma hjartaþræðingu og var hún því gerð daginn eftir. „Þá kom í ljós við þræðingu að æðin var ennþá hálflokuð. Hún var opnuð og sett í hana stoðnet. Æðin var löguð en skaðinn á hjartanu var orðinn mikill.“ Hefði átt að hringja bjöllum Björn telur að biðin frá því að hann kom fyrst á bráðamóttökuna í Fossvogi og þangað til hann fékk viðeigandi meðferð hafi verið of löng og það hafi orsakað hjartadrep. „Það kom í ljós við réttarhöldin að yfirlæknirinn sem var á vakt á Hringbraut hafði ekki skoðað fyrsta hjartalínuritið eða nein af þeim gögnum sem fylgdu með mér frá Fossvogi. Það liggur líka fyrir að hann sá ekki heldur hjartarit sem var tekið rétt fyrir sjö um kvöldið og sýndi breytingar sem hefðu átt að ýta við öllum og kveikja á einhverjum ljósum. Það var ekki fyrr en tekið var rit um klukkan korter yfir tíu um kvöldið sem hann skoðaði það og þá var allt komið í steik.“ Björn lá í kjölfarið í tíu daga á Landspítalanum, þar af í þrjá daga alveg rúmfastur. „Ef þetta hefði verið greint strax hefði ég farið í hjartaþræðingu og þess vegna getað útskrifast daginn eftir. En í dag er ég með hjartabilun og mun aldrei ná fyrri heilsu. Ég er fær um að sinna athöfnum daglegs lífs eins og það er orðað en ég mæðist mjög fljótt við gang á jafnsléttu og þreytist fljótt. Ég fór í stóra hjartaskurðaðgerð rúmu ári eftir hjartaáfallið vegna þess að ég fékk gúlp við vinstri slegilinn og það þurfti að fjarlægja hann og endurmóta. Hjartað í mér er því aðeins minna en það ætti að vera.“ Farið í sjúkraskrá í óleyfi Björn og eiginkona hans pöntuðu fjölda bóka um hjartað á Amazon til þess að lesa sér til og geta skilið hvað fór úrskeiðis. „Við vildum skilja sjálf hvað gerðist, hvað hefði átt að gera og svo framvegis. Lögfræðingurinn sem var með okkur lagðist líka í lestur og þetta er búin að vera mikil vinna. Þegar við unnum í héraði 2007 og það var viðurkennt að það hefðu verið gerð mistök, þá héldum við í einfeldni okkar að við værum komin langt með málið. En þá þurfti að meta tjónið á mér og til þess þurfti matsmenn og þá fór af stað langt og flókið ferli.“ Í þessu ferli voru fengnir tveir læknar til að gera matsgerð á ástandi Björns. „Þá var farið í sjúkraskrána mína að mér forspurðum og tínd til gögn sem sett voru í hendurnar á tveimur yfirlæknum á spítalanum og þeir fengu fyrirmæli um að skrifa greinargerð um þetta. Þetta voru gögn úr minni sjúkraskrá og að mínu mati höfðu þeir enga heimild til að gera það. Yfirlæknarnir komust að þeirri niðurstöðu að það væri sennilega ekkert að mér og ég væri sennilega bara að gera mér upp einkenni. Þeir sögðu að ég ætti að vera miklu hressari og að þessar rannsóknir allar sem gerðar voru á mér hefðu allar komið vel út.“ Yfirlæknarnir sem gerðu matið sögðu að engin óbilandi teikn um að hjartabilun væru til staðar.“ Trúverðugleiki lækna Björn segir læknana hreinlega óheiðarlega og það að þeir hafi farið í sjúkraskrá hans án leyfis hafi verið gróft brot á persónuvernd. „Þeir sem fóru í sjúkraskrána voru starfandi framkvæmdastjóri lækninga og aðstoðarmaður framkvæmdastjóra lækninga og þeir kvitta undir að hafa gert þetta. Ég og konan mín kærðum þetta til Persónuverndar en þeir hafa vísað málinu frá þrisvar vegna þess að réttarhöldunum var ekki lokið.“ Framkvæmdastjóri lækninga og aðstoðarmaður hans verja gjörðir sínar í bréfi og þar stendur orðrétt: „Framkvæmdastjóri lækninga taldi að lögmætir hagsmunir ábyrgðaraðila upplýsinganna vægju þyngra í þessu tilfelli heldur en friðhelgi einkalífs sjúklings.“ „Þetta finnst mér bera vott um alveg dæmalausan hroka. Þeir sendu bunka af gögnum sem þeir höfðu valið úr til matsmannanna og það eina sem þeir voru að hugsa um var að kasta rýrð á mína persónu og gera mig ótrúverðugan með einhverjum hætti. Með í þessum gögnum var dagnóta frá geðdeild spítalans. Það gerðist nefnilega þegar ég fékk hjartaáfallið að það átti að útskrifa mig eftir tíu daga. Ég bjó einn á þessum tíma og allt í einu stóð ég þarna með fullt fangið af lyfseðlum.“ Björn kveið útskriftinni og var óviss um hvert framhaldið yrði. „Þá kom sálfræðingur og talaði við mig í tíu mínútur. Þeir settu inn þessa nótu sem sálfræðingurinn skrifaði og héldu því fram að þessi nóta varpaði ljósi á andlegt ástand mitt fyrir og eftir hjartaáfall. Það er alveg gjörsamlega út úr kú. Það er alveg dæmalaust hvernig spítalinn hefur komið fram í þessu máli og er ekki til eftirbreytni. Við svöruðum þessum tveimur læknum sem unnu matsgerðina byggða á þessum gögnum fullum hálsi með læknisfræðilegum gögnum og þeir höfðu nú manndóm í sér til að draga eiginlega allt til baka sem stóð í þessari greinargerð.“ Persónulegur sigur Björn segir að þrátt fyrir að dómurinn árið 2007 hafi fallið honum í hag og þar með verið viðurkennt að bótaskyld mistök hafi átt sér stað, hafi spítalinn farið á fullt í að draga persónu hans í efa þegar kom að því að meta þann miska sem hann hafði orðið fyrir. „Við teljum reyndar að þessi skrif hafi haft áhrif á þetta mat vegna þess að það var einfaldlega ekki rétt og við fórum því fram á yfirmat, sem var gert og þá fengum við niðurstöðu sem var rétt.“ Björn og konan hans hafa þurft að berjast með kjafti og klóm til þess að ná fram réttlæti. „Þetta er bara búið að vera vinnan mín, ég hef ekki gert neitt annað í átta og hálft ár og þessi dómur sem féll í vikunni var mikill persónulegur sigur fyrir mig.“ Björn segist vera sáttur við dóminn en ósáttur við að í dómnum séu dregnar frá rúmlega fimmtán milljónir vegna bóta frá Tryggingastofnun. „Þetta er mjög ósanngjarnt. Ég var sviptur þrjátíu árum af starfsævi minni og ég var sviptur þeim vegna mistaka og klúðurs. Ég hef barist eins og grenjandi ljón fyrir rétti mínum í átta og hálft ár og þegar upp er staðið er þrjátíu ára starf mitt metið á tuttugu og þrjár milljónir. Þessar fimmtán milljónir hefðu því skipt mig mjög miklu. Það er sorglegt að ævistarf manns sé ekki metið meira en þetta.“ Björn vann við tryggingasölu þegar hann fékk hjartaáfallið og hafði gert það um tíma en vann áður í markaðsstarfi tengdu tækjum í sjávarútvegi. „Tryggingarnar voru millistig þegar ég var nýhættur í markaðsstarfinu og var að velta því fyrir mér hvað ég ætlaði að gera. En ég náði aldrei lengra.“ Óþægilegt að mæta læknunum Björn flutti til Danmerkur ásamt konu sinni og tveimur börnum fyrir tveimur árum. Kona hans er þar í námi. Hann segir ástæðu flutninganna vera að hluta til hversu óþæglegt hafi verið að þurfa að leita sér ækninga á sömu stofnun og hann stóð í málaferlum við. „Ein af ástæðunum fyrir því að við erum hérna er til dæmis sú að það er bara ein hjartadeild til á Íslandi og mér fannst óþægilegt að þegar ég þurfti að sækja þjónustu á spítalann þurfti ég alltaf að mæta þeim læknum sem ég hafði staðið í deilum við í réttarsölum eða standa í einhverri skriffinnsku við. Þess vegna var mjög ljúft að koma hingað og fara á spítala þar sem enginn þekkti mig. Veðurfarið sem hér ríkir hentar mér líka betur og mér líður mjög vel.“ Björn segir óvíst hvort þau flytji aftur heim en hann og konan hans sitja nú við skriftir og stefna á að gefa út bók um þessa lífsreynslu. „Við erum að skrifa um okkar hjartalíf ef svo má að orði komast. Við erum svona að dunda okkur við þetta. Okkur finnst við vera með sögu sem er þess virði að segja.“ Ómanneskjulegt kerfi Aðspurður hvort þau hafi einhvern tímann verið við að gefast upp á baráttunni segir hann að oft hafi þeim fallist hendur þegar þau voru að lesa greinargerðir á læknamáli. „Stundum þegar maður las gögn frá læknunum og spítalanum og maður sá þann málflutning sem þar var hvarflaði að manni að gefast upp. Í fyrsta lagi þá trúði maður því ekki hvað fólk er tilbúið til að leggjast lágt til að klekkja á manni. Fólk sem litið er upp til og er í góðum stöðum. Ég geri heldur ekki ráð fyrir því að ég sé svo merkileg persóna að Landspítalinn og lögmenn hans hafi sérstaklega ákveðið að pína mig. Ég geri fastlega ráð fyrir því að svona sé komið fram við fólk sem hefur eitthvað út á þá að setja. Sumt fólk sem lendir í læknamistökum hefur ekki átta og hálft ár eins og ég hef haft til þess að berjast við kerfið. Það hefur ekki baráttuþrekið og það hefur bara ekki möguleikana til þess að verja sig. Ég er al-veg klár á því að það er fjöldi fólks þarna úti sem því miður hefur aldrei komist á þann stað sem við erum á núna. Þetta er ómanneskjulegt kerfi að eiga við.“ Enginn hefur beðist afsökunar Þrátt fyrir erfiða og langa baráttu hvetur Björn fólk til að leita réttar síns ef það hefur orðið fyrir læknamistökum. „Mín skoðun er sú að besta aðhaldið fyrir lækna sé að kvarta undan þeim og kæra þá ef ástæða þyki til. Þeir eru ekki guðir, þeir eru fólk eins og við öll og fólk gerir mistök. Ef mistökin bitna á einstaklingi þá endar það yfirleitt með því að viðkomandi einstaklingi er bætt það tjón og hann beðinn afsökunar. Nú átta og hálfu ári eftir þetta hefur enginn frá Landspítalanum hringt í mig og sagt: „Fyrirgefðu Björn, okkur þykir þetta mjög leitt. Við ætlum að skoða þetta mál, læra af þessu ferli og reyna að koma í veg fyrir að svona gerist aftur.“ Þetta hefur enginn gert en hins vegar þá hafa þeir lagt sig í líma við að gera persónu mína ótrúverðuga og klekkja á mér. Við höfum unnið öll þessi mál gegn spítalanum sem þýðir að við höfum haft sannleikann á bak við okkur. Þó ber að hafa í huga að stærstur hluti þeirra heilbrigðisstarfsmanna á Íslandi sem ég hef átt í samskipum við hefur sýnt mér virðingu og vinsemd, stundað sín störf að trúmennsku og einlægni.“ Þrátt fyrir erfiðleikana er Björn sáttur við lífið og tilveruna. „Okkur hefur tekist að skapa okkur gott líf. Líf sem er reyndar miklu minna en ég hafði nokkurn tímann hugsað mér, en það er gott líf. Við höfum skapað það vegna þess að við erum duglegar manneskjur og við eigum góða að sem hafa stutt okkur. Það hefur gefið okkur þrek til þess að standa bein í baki.“ www.dv.is 03.06.2011